عهد حسام و ایل کورد

یکی از کتاب‌هایی که در تاریخ معاصر ایران در آن اشاراتی به ایل کورد شده است . کتاب عهد حسام نوشته محمود میرزا شاهزاده قاجار می باشد که در دوره فتحعلی شاه یعنی در سال های آغازین سلطنت قاجار حدود سال های(۱۲۴۵-۱۲۳۲هجری قمری۱۲۰۵ -۱۱۹۲هجری شمسی) مناطق جنوب غرب ایران را بازدید کرده و به واسطه حاکمیتی که بر منطقه داشته است ؛ اطلاعات ذی قیمتی در خصوص خوزستان و ایلام و لرستان به ما ارائه می دهد مخصوصا اینکه فتحعلی شاه در جریان سفری که برای سرکوب شیخ میرزا  و کشتن او برای سرکوب بختیاری ها از راه اصفهان به خوزستان سفر می کند و از طریق غرب کشور به پایتخت خود یعنی شهر تهران بر می گردد .شاهزاده محمود میرزا با عبور از رودخانه کرخه و ورود به سرزمینی که اکنون جزئی از استان ایلام است . اطلاعات خود از ایل کورد و ایلات همجوار آن بدست می دهد که در نوع خود کم نظیر است . در این کتاب نام عشایر و تیره های مختلف خوزستان و ایلام و لرستان و آداب و رسوم هر یک مطرح شده است . در قسمت آخر کتاب که به پشتکوه و ایلام می پردازد صفحات ۸۷ تا۹۲ بعلت آبدیدگی معیوب گردیده و خوانا نمی باشد فلذا مطالبش در رابطه با پشتکوه ابتر می ماند . مطالب ایشان مشخص می سازد که سابقه تاریخی قوم کورد در نواحی جنوبی استان قدمتی تاریخی دارد و از بعضی مطالب وی چنین استنباط می شود که در دوره زندیه نیز مردان این ایل صاحب قدرت و ثروت بوده اند که گاه با سرکوب حکومت وقت یعنی زندیه مواجه شده و مردانی از این ایل توسط زندیان به چوبه دار آویخته شده اند . در هر صورت اثرگذاری این ایل در تاریخ ایران و این استان بدون شک و شبهه جای بررسی و واکاوی دارد که انشاالله در قسمت بعدی مطالبی در خصوص مباحث این کتاب مطرح خواهیم کرد .

🔹ایشان محدوده ولایت پشتکوه را از آبدانان تا مندلیج می داند و در ادامه مباحث خود به وضعیت آبادی آبدانان و سید صلاح الدین محمد و بقعه ایجاد شده برای آن در دوره هولاکو خان مغول و وقف نامه ای که خواجه نصیرالدین طوسی بر آن نوشته می پردازد ؛ و به توصیف رشته کوه کبیرکوه پرداخته و در رابطه با شکار گاههای آن توضیح می دهد .سپس می نویسد :<< و طایفه کرد وجه تسمیه آن کرد است که به معنی پهلوان است و این طایفه به اعتقاد من بهترین طوایف لرستان می باشد . همیشه اوقات خوانین ایشان با کمال و فهیم و طبیب و عارف و شاعر بوده اند . نظر به قابلیت اصلی هر وقتی کسی از ایشان به ظهور می آمده ؛ولات این بیچارگان را به نیرنگی می کشتند .

در این چند سال محمد رحیم خان و سلیمانخان و کریم خان و ابراهیم خان و جعفرخان را به تلبیس عمری (به بهانه سنی بودن ) هلاک کرده اند .>>

وی سپس به توصیف مردمان پشتکوه از جمله کوردان می پردازد و می نویسد که: << خلق پشتکوه را چندان ربطی با اهل پیشکوه نیست . مردمانش تمام کربلایی و نمازی >>

ایشان سپس به بزرگان کورد پرداخته و می گوید که اکابر  آنان را توشمال ها بیان کرده و برای  وجه تسمیه توشمال معانی مختلفی ذکر می کند .

سپس به محل سخت زندگی و آفتاب سوختگی مردمان آن اشاره می کند و می نویسد :<< و از حسن پسر و دختر ایشان عاری می باشند .و اگر هم خوش صورتی داشته باشند از شدت آفتاب و بی حمامی …>>

آنچه از این مباحث نتیجه گرفته می شود ؛قدمت طوایف کورد در این منطقه بوده و اینکه دارای بزرگانی اهل فضل و علم و سرآمد مردمان آن زمان بوده اند .

از صبر و حوصله هم تباران عزیز سپاسگزارم و از نظرات اصلاحی همه دوستان و برادران استقبال می کنم .

https://t.me/Zaanaanews